Maszynka do wyrobu lodów

Lato i upalne dni od zawsze sprzyjały poszukiwaniu sposobów na ochłodę. Dziś przygotowanie lodów nie wymaga większego wysiłku – wystarczy zamrażarka lub wizyta w lodziarni. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu ich domowe wykonanie było jednak zajęciem wymagającym czasu, cierpliwości i niemałej siły.

Prezentowana maszynka do wyrobu lodów, znajdująca się w zbiorach Muzeum Miasta Zgierza, wykonana została z drewna sosnowego oraz blachy cynkowej. Kształtem przypomina drewniane wiadro. Składa się z dwóch pojemników – zewnętrznego drewnianego cebra oraz wewnętrznej puszki z ocynkowanej blachy – a także mieszacza, pokrywy, kół zębatych i korby napędzającej cały mechanizm.

Przygotowanie lodów rozpoczynano od sporządzenia i schłodzenia masy, którą następnie wlewano do metalowego pojemnika. Przestrzeń pomiędzy nim a drewnianym cebrem wypełniano pokruszonym lodem wymieszanym z solą, co pozwalało uzyskać odpowiednio niską temperaturę. Następnie należało energicznie obracać korbą, dzięki której mieszadło nieustannie poruszało masę, zapobiegając powstawaniu kryształków lodu i nadając deserowi kremową konsystencję. Gdy obrót stawał się coraz trudniejszy, oznaczało to, że lody są niemal gotowe. Po krótkim czasie schładzania można było cieszyć się własnoręcznie przygotowanym przysmakiem.

Przełom w domowej produkcji lodów nastąpił w 1846 roku, kiedy Nancy Johnson z Filadelfii opatentowała ręczną maszynkę do ich wyrobu. Wynalazek szybko zyskał popularność, a podobne urządzenia trafiły również do Europy i na ziemie dawnej Rzeczypospolitej, czyniąc lody bardziej dostępnymi dla wielu rodzin.

Dziś ta niepozorna maszynka przypomina o czasach, gdy przygotowanie prostych przyjemności wymagało wspólnego wysiłku domowników, a smak własnoręcznie wykonanych lodów był nagrodą za cierpliwość i pracę. Urządzenie to możecie zobaczyć na naszej wystawie Kruszówka, w budynku Muzeum Miasta Zgierza przy ul. Gen. J. H. Dąbrowskiego 21.